Kasa affından yararlanıp bunu yapan şirketler yandı!

Şimdi diyeceksiniz ki, bu da nereden çıktı, aftan yararlanan niye yansın ki?

Doğru, aftan yararlanan kimse aftan yararlandığı için değil, sonrasında yapılmaması gereken bazı işlemleri yaptıkları için yanıyor! Bunları yapan şirketler ciddi anlamda büyük bir risk ancak, farkında bile değiller!

Konu tam olarak ne?

Daha fazla merak ettirmeyelim, konu, vergi affı yasalarında yer alan ve kamuoyunda “kasa affı” olarak bilinen “işletme kayıtlarının düzeltilmesi” düzenlemesi kapsamında kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar tutarları ile ilgili olarak kayıtların düzeltilmesi üzerine oluşan düzeltme farklarını 296 hesapta izleyip geçmiş yıl karlarından mahsup eden şirketlerle ilgili.

Böyle bir düzenlemeye neden ihtiyaç duyuluyor?

Kayıt dışı işlem ve ödemelerin büyük boyutlara ulaştığı ülkemizde, maalesef resmi muhasebe kayıtları ile fiili durum tam olarak birbiriyle örtüşmüyor. Bu farklılıkların giderilmesi ve işletme kayıtlarının düzeltilerek kayıtların fiili duruma uygun hale getirilmesi için de zaman zaman af niteliğinde özel düzenlemeler yapılıyor. Bu düzenlemeler ise, genellikle kamuoyunda vergi affı olarak bilinen özel yasalarla gerçekleştiriliyor.

Son yıllarda çıkarılan 6736, 7143, 7326 ve 7440 sayılı Af Yasalarının tamamında “işletme kayıtlarının düzeltilmesi”ne ilişkin düzenlemelerle; bilanço esasına göre defter tutan kurumlar vergisi mükelleflerine, bilançolarında görülmekle birlikte işletmelerinde bulunmayan kasa mevcutları ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarları ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzeltmelerine ve böylece kayıtlarını fiili duruma uygun hale getirmeleri imkanı verildi.

Düzeltilen tutarlarla ilgili yapılacak işlemler neler?

Bilançolarda görülmekle birlikte işletmelerde bulunmayan kasa mevcutları ve işletmenin esas faaliyet konusu dışındaki işlemleri dolayısıyla (ödünç verme ve benzer nedenlerle ortaya çıkan) ortaklarından alacaklı bulunduğu tutarlar ile ortaklara borçlu bulunduğu tutarlar arasındaki net alacak tutarları ile bunlarla ilgili diğer hesaplarda yer alan işlemlerini vergi dairelerine beyan etmek suretiyle kayıtlarını düzelten şirketlerin önünde 2 yol bulunuyor: Düzeltilen tutarlar (KKEG olarak dikkate alınmak kaydıyla) gider yazılmak suretiyle kayıtlardan silinebildiği gibi, bilançonun aktifinde 296 No.lu geçici hesapta da izlenebiliyor.

Şirketler neden 296 hesapta izlemeyi tercih ettiler?

296 no.lu hesap; muhasebede "Geçici Hesap" olarak adlandırılan ve genellikle vergi affı yasalarındaki “işletme kayıtlarının düzeltilmesi”ne ilişkin düzenlemeler kapsamında kayıtlarda yer aldığı hâlde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar ile bunlarla ilgili diğer işlemlerde yapılan düzeltmeler sonrasında oluşan düzeltme farklarının bilançoda geçici olarak izlenmesi için kullanılan aktif karakterli bir hesap.

Yapılacak düzeltme işlemi nedeniyle öz kaynakları yetersiz hale gelen ve/veya rasyoları bozulan şirketler (özellikle kamu ihalelerine giren şirketler), düzeltme farklarını gider yazıp KKEG olarak dikkate almak yerine, 296 no.lu geçici hesapta izlemeyi tercih ettiler.

Sorun 296 no.lu geçici hesapta bekleten şirketlerle ilgili!

Bu şekilde kayıtlarını düzelten ve sonrasında oluşan düzeltme farklarını 296 no.lu geçici hesapta izleyen şirketlerin bazıları, bankaların isteği üzerine veya bilançolarının daha güzel görünmesi amacıyla bu hesaptaki tutarları geçmiş yıl karlarından mahsup ederek kapatıyorlar.

Bu bir şirket için vergisel yönden alınabilecek en büyük risklerden birisi! Ancak, bu şekilde mahsup yapan hiçbir şirket nasıl bir risk aldığının farkında bile değil!

Maliye kar dağıtımı sayıyor!

Evet, yanlış duymadınız, Maliye, 296 no.lu geçici hesapta izlenen düzeltme tutarlarını geçmiş yıl karlarından mahsup edilmesini kar payı dağıtımı olarak kabul ediyor ve bunu yapan şirketlerle ilgili cezalı gelir vergisi stopajı tarhiyatları yapıyor!

Danıştay’da Maliye ile aynı görüşte!

Danıştay’da Maliye ile aynı görüşte olup, 296 no.lu geçici hesapta izlenen düzeltme farklarının geçmiş yıl karlarından mahsup edilmesinin kar payı dağıtımı niteliğinde olduğu yönünde.

Nitekim, Danıştay’ın konu ile ilgili olarak verdiği yeni tarihli bir kararı;

“Geçmiş yıl zararlarının mahsubu veya ilgili mevzuat hükmünün izin verdiği haller dışında geçmiş yıl karlarının herhangi bir sebeple azaltılmasnını kar dağıtımı anlamına geldiği hususu dikkate alındığında, işletme kayıtlarının düzeltilmesi üzerine oluşan ve 296 no.lu geçici hesapta izlenen düzeltme farklarının geçmiş yıl karlarından mahsup edilmesinin kar payı dağıtımı niteliğinde olduğu sonucuna ulaşılmış olup, 193 sayılı Kanunun 94. Maddesinin 6. Bendinin (b-i) alt bendi uyarınca gelir vergisi tevkifatı yapılması gerektiğinden, dava konusu tarhiyatın anılan kısmında hukuka aykırılık görülmemiştir.” (Danıştay 3. Dairesi’nin 18.06.2026 tarihli ve E.2024/4503, K.2026/3120 sayılı Kararı).

Sonuç olarak;

Yukarıda yapılan açıklamalardan da fark edileceği üzere, işletme kayıtlarının düzeltilmesi üzerine oluşan ve 296 no.lu geçici hesapta izlenen düzeltme farklarının geçmiş yıl karlarından mahsup edilmesi, kar payı dağıtımı olarak kabul ediliyor. Danıştay ve Maliye bu konuda aynı görüşte!

Bu nedenle, vergi affına ilişkin yasalarda yer alan düzenlemeler uyarınca kayıtlarda yer aldığı halde işletmede bulunmayan kasa mevcudu ve ortaklardan alacaklar tutarları ile ilgili olarak kayıtlarını düzelten ve oluşan düzeltme farklarını 296 no.lu geçici hesapta izleyen şirketlerin, bu tutarları geçmiş yıl karlarından mahsup etmemeleri gerekiyor. Aksi halde, cezalı tarhiyatlara maruz kalmaları kaçınılmaz. Bu husus artık iyice açıklığa kavuştu.

Bizden söylemesi!..